NGV-Geonieuws 135 artikel 796

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 April 2007, jaargang 9 nr. 4 artikel 796

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 135! Op de huidige pagina is alleen artikel 796 te lezen.

<< Vorig artikel: 795 | Volgend artikel: 797 >>

796 Groenland veel eerder bedekt met ijs dan aangenomen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het Kwartair is destijds als een afzonderlijke geologische tijdseenheid ingevoerd vanwege de daarin optredende ijstijden (gedurende het Pleistoceen; het Holoceen kan als een tussenijstijd worden beschouwd). Dat gebeurde toen de Pleistocene uitbreiding van de landijskappen in Europa en Noord-Amerika duidelijk was geworden. Van de vroegere uitbreidingen van het landijs elders had men toen nog geen weet. Inmiddels weten we dat er al in het Tertiair grote landijskappen bestonden. Vooral van Antarctica is inmiddels veel bekend geworden, en daar lijken zich al in het Paleoceen ijskappen te hebben gevormd. Groenland lijkt langer ijsvrij te zijn gebleven, maar dat moet toch minder lang zijn geweest dan werd aangenomen.


Een steen uit zee met gletsjerkrassen verraadt zijn glaciale herkomst.

Onderzoekers van de Universiteit van Southampton hebben vastgesteld dat ook op het noordelijk halfrond zo'n 20 miljoen jaar eerder dan tot nu toe werd gedacht landijskappen moeten hebben bestaan. Ze stelden dat vast voor Groenland, dat al omstreeks 34 miljoen jaar geleden door - overigens nog relatief kleiner - ijskappen bedekt moet zijn geweest. Tot nu toe werd aangenomen dat het eerste landijs zich daar pas omstreeks 15 miljoen jaar geleden begon te vormen.


Scanning-electron microscope (SEM) opname van een kwartskorrel met typisch glaciale kenmerken

Interessant is daarbij dat het CO2-gehalte in de atmosfeer significant hoger waren dan vlak voor de industriŽle revolutie. Dat is alweer een aanwijzing dat er niet zonder meer mag worden aangenomen dat een toename van het CO2-gehalte als vanzelfsprekend leidt tot opwarming van de aarde.


Onderzoeker Ian C. Harding

De - voor zover nu bekend - eerste vorming van landijs op Groenland vond plaats op de grens tussen Eoceen en Oligoceen. Dat was ook het moment waarop de tot dan toe nog relatief kleine ijskap op Antarctica zich zeer snel uitbreidde tot ongeveer zijn huidige omvang. Het ijs op Oost-Groenland moet de bron zijn geweest van glaciaal materiaal dat met ijsbergen wegdreef. Toen die ijsbergen smolten, kwam het puin in zee terecht. Dergelijk puin is aangetroffen in boorkernen van afzettingen die tussen 38 en 30 miljoen jaar geleden werden gevormd in de zee tussen Groenland en Noorwegen. Het aangetroffen glaciomariene materiaal verraadt zijn herkomst door typische kenmerken aan het oppervlak van de brokstukken, zoals gletsjerkrassen

Referenties:
  • Eldrett, J.S., Harding, I.C., Wilson, P.A., Butler, E. & Roberts, A.P., 2007. Continental ice in Greenland during Eocene and Oligocene. Nature 446, p. 176-179.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Ian Harding, School of Ocean and Earth Science, University of Southampton, Southampton (Groot-BrittanniŽ).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl