NGV-Geonieuws 1 artikel 8

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Januari 1999, jaargang 1 nr. 1 artikel 8

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 1! Op de huidige pagina is alleen artikel 8 te lezen.

<< Vorig artikel: 7 | Volgend artikel: 9 >>

8 Niveau van ijskap op Antarctica daalt licht
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er is de laatste tijd nogal wat commotie geweest rondom een ledenwerfactie van Greepeace op de televisie. Daarbij werd met beeld en geluid gesuggereerd dat de Antarctische ijskap snel afbrokkelt als gevolg van menselijke activiteiten. Veel deskundigen menen dat het publiek bij deze actie is gemanipuleerd. Ook in zeer koude tijden breken namelijk voortdurend stukken van het ijs af, als gevolg van de 'stroming' van dat ijs naar zee toe. Intussen wordt immers ook, via sneeuwval, nieuw ijs gevormd. De vraag die men zich moet stellen is dus of de nieuwvorming van ijs langzamer of juist sneller gaat dan de afkalving, of dat er sprake is van een massabalans die in evenwicht verkeert.

Engelse en Amerikaanse onderzoekers hebben nu met radar vanuit satellieten tussen 1992 en 1996 nauwkeurig de hoogte gemeten van de ijskap. Uit deze metingen blijkt dat het niveau van het centrale deel van de ijskap in deze periode met 0,9 cm per jaar daalde (met een onnauwkeurigheidsmarge van 0,5 cm). Heeft Greenpeace dus toch gelijk met de nogal paniekerige campagne? Dat mag volgens de onderzoekers niet worden geconcludeerd. Zij wijzen erop dat de ijskap sinds het glaciale maximum, ca. 20.000 jaar geleden, ongeveer 2/3 van zijn volume heeft verloren. Dat ging, zij het onregelmatig, steeds langzamer. Het huidige massaverlies (niet meer dan zon 6-8% van de jaarlijkse accumulatie) komt redelijk overeen met wat men op grond van de eerdere geschiedenis zou mogen verwachten.

Deskundigen schatten dat momenteel de zeespiegel met 1,8 mm per jaar stijgt. Dat moet worden toegeschreven aan de mondiale stijging van de luchttemperatuur, die plaatsvindt sinds de Kleine IJstijd (in Nederland zo goed bekend van de ijstaferelen van Havercamp). Overigens lijkt die temperatuurstijging deze eeuw wel relatief snel te verlopen. De stijging van de zeespiegel mag echter niet geheel aan het smelten van landijskappen worden toegeschreven: ook de uitzetting van het oceanische water (wanneer iets warmer wordt, wordt het groter) draagt daarbij aanzienlijk aan bij. Dat er op afzienbare tijd een zeespiegelstijging van zon 5 m zal plaatsvinden door het afsmelten van het ijs op (vooral) Antarctica en Groenland, moet dan ook - mede op basis van de hier genoemde radarmetingen - naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Hierbij moet ook worden gewezen op het feit dat de huidige klimaatmodellen niet erg duidelijk zijn met betrekking tot de invloed van een verdere temperatuurstijging op de omvang van de Antarctische ijskap. De meeste modellen houden er rekening mee dat een stijging van de watertemperatuur het afkalvingproces zal versnellen. Er zijn echter ook modellen die aangeven dat een (geringe) temperatuurstijging juist zal leiden tot een uitbreiding van de ijskap. Als argumenten daarvoor gelden de configuratie van de erosieve waterstromen onder het ijs, de sterkere verdamping van zeewater die tot verhoogde neerslag zal leiden, de groter sublimatie van ijs in het koude poolklimaat, de toenemende bewolking die meer zonlicht zal reflecteren voordat die de ijskap bereikt, etc.

Ook het nieuwe onderzoek kan geen uitsluitsel geven over de vraag hoe de ijskap op Antarctica zich in de komende eeuwen zal ontwikkelen. De hoeveelheid onderzoek die momenteel plaatsvindt, en die deels is bedoeld om de waarde van eerder ontwikkelde modellen te testen, belooft echter op termijn meer duidelijkheid.

Referenties:
  • Bindschadler, R., 1998. Future of the West Antarctic ice sheet. Science 282, p. 428-429.
  • Wingham, D.J., Ridout, A.J., Scharroo, R., Arthern, R.J. & Shum, C.K., 1998. Antarctic elevation change from 1992 to 1996. Science 282, p. 456-458.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl