NGV-Geonieuws 136 artikel 802

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Mei 2007, jaargang 9 nr. 5 artikel 802

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 136! Op de huidige pagina is alleen artikel 802 te lezen.

<< Vorig artikel: 801 | Volgend artikel: 803 >>

802 Burgess Shale levert nieuw interessant fossiel op
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Klein, maar fijn. Dat is van toepassing op een fossiel van ongeveer een centimeter groot dat in de Burgess Shale (British Columbia) is aangetroffen. De Burgess Shale heeft een ouderdom van Midden-Cambrium, en het pakket waarin het nieuwe fossiel is aangetroffen, is ongeveer 505 miljoen jaar oud. De Burgess Shale is een beroemde afzetting vanwege het voorkomen van tal van organismen die tot de oudste fauna met kalkskeletten behoren. Vanwege dit uitzonderlijke karakter staat dit pakket zelfs op de lijst van World Heritage Sites (plaatsen die als wereldserfgoed worden beschouwd) van de UNESCO.


Orthrozanclus reburrus

Van het nieuwe fossiel, dat Orthrozanclus reburrus is gedoopt, hebben de onderzoekers maar liefst 9 exemplaren gevonden. Het bijzondere aan het fossiel is dat hij aan zijn voorzijde een schelp heeft en op zijn rug talrijke stekels draagt. Het dier is ingedeeld in een nieuw taxon (de Halwaxiidae), die verwant lijken aan de huidige gastropoden, wormen en mollusken. Het dier lijkt in sommige opzichten ook op Wiwaxia, een ander dier uit de Burgess Shale. Zowel O. reburrus als Wiwaxia leefden van microorganismen die ze via 'grazen' op de zeebodem te pakken kregen. Kennelijk hadden ze al natuurlijke vijanden: de stekels op de rug moeten als verdedigingswapens worden beschouwd. Niet duidelijk is waarom O. reburrus slechts één schelp had. Een met Orthrozanclus en Wiwaxia vergelijkbaar dier uit het Onder-Cambrium van Groenland, Halkieria, was namelijk al met twee schelpen (een voor en een achter) uitgerust.


Reconstructie (door Marianne Collins) van O. reburrus

In de verzameling van het Royal Ontario Museum bleken bij vergelijking ook nog twee exemplaren van dit dier voor te komen, en het museum - met zijn zeer uitgebreide maar slechts gedeeltelijk goed geïnventariseerde collectie van fossielen uit de Burgess Shale - lijkt dan ook een nieuwe paleontologische goudmijn te kunnen worden. Dat komt vooral omdat in de Burgess Shale veel fossielen voorkomen ( en daarvan zijn door het museum in de afgelopen dertig jaar zeer veel exemplaren verzameld) waarvan niet alleen de harde delen zijn bewaard (zoals dat gewoonlijk bij vondsten van gelijke ouderdom elders in de wereld het geval is), maar dat ook zachte delen soms nog goed herkenbaar zijn.


Wiwaxia, een ander organisme uit de Burgess Shale, waarmee O. reburrus enige gelijkenis vertoont.

Referenties:
  • Morris, S.C. & Caron, J.-B., 2007. Halwaxiids and the early evolution of the lophotrochozoans. Science 315, p. 1255-1258.

Figuren welwillend ter beschikking gesteld door Simon Morris, Department of Earth Sciences, University of Cambridge, Cambridge (Groot- Brittannië).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl