NGV-Geonieuws 136 artikel 806

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Mei 2007, jaargang 9 nr. 5 artikel 806

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 136! Op de huidige pagina is alleen artikel 806 te lezen.

<< Vorig artikel: 805 | Volgend artikel: 807 >>

806 Bodem blijkt CO2 niet goed op te slaan
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De CO2 die wordt uitgestoten (door natuurlijke processen en door menselijke activiteit) komt niet allemaal in de atmosfeer terecht. Er 'verdwijnt' een gedeelte, onder meer door opname in zeewater. Ook van bodems is lange tijd gedacht dat ze een natuurlijke opslagplaats voor CO2 vormen, en dus bijdragen om het broeikaseffect te beperken. Die rol is aan bodems toegedacht omdat een verhoogde koolzuurgasconcentratie de plantengroei bevordert; afgestorven planten komen op de bodem terecht en het organische materiaal wordt daar door allerlei organismen met de minerale bestanddelen van de bodem vermengd. Hoe hoger de atmosferische CO2-concentratie, hoe meer koolstof dus in de bodem wordt vastgehouden, zou je denken. Niets blijkt echter minder waar: een nieuwe studie wijst er zelfs op dat bodems bij een stijgende temperatuur CO2 aan de atmosfeer afgeven.


Onderzoekster Karen Carney

Deze tegenvaller blijkt uit onderzoek waarbij gedurende zes jaar een ecosysteem in Florida dat gedomineerd wordt door eikenhakhout werd blootgesteld aan een atmosfeer bij waarin de CO2-concentratie in de atmosfeer geleidelijk werd opgevoerd tot een waarde die het dubbele is van wat nu gemiddeld het geval is. In plaats van dat de grond, zoals verwacht, broeikasgassen opnam, bleek die bij oplopende CO2-concentratie juist broeikasgassen, en dan vooral CO2, aan de atmosfeer af te staan.

De oorzaak ligt in schimmels in de bodem. Het blijkt dat een toenemende atmosferische CO2-concentratie ook de hoeveelheid bodemschimmels vergroot. De schimmels zorgen voor een versnelde afbraak van het organische materiaal in de bodem. Daarbij verdwijnt een deel van de opgeslagen koolstof als CO2 in de atmosfeer. Dat is slecht nieuws ten aanzien van de klimaatproblematiek, want bodems bevatten - door de aanwezigheid van grote hoeveelheden organisch materiaal - zeer grote hoeveelheden koolstof.


Onderzoeker Bruce Hungate


Onderzoeker Bert Drake


Bij stijgende temperatuur vormen de bodems dus geen zogeheten 'sinks' (bezinkputten) voor koolstof, en die rol van 'sink' zal in deze eeuw alleen nog maar kleiner worden, want (overigens tamelijk pessimistische) voorspellingen gaan ervan uit dat de CO2-concentratie in de atmosfeer tussen 2050 en 2100 zal zijn verdubbeld (en dus de waarde hebben waarbij de experimenten zijn uitgevoerd). De onderzoekers menen daarom dat schimmels in de bodem - ten minste als die overal in even grote hoeveelheden voorkomen als in het proefgebied, en er zijn geen aanwijzingen dat dat niet het geval is - ervoor kunnen zorgen dat de uitstoot van CO2uit de bodem een substantiŽle bijdrage kan leveren aan verdere opwarming van de aarde. Wellicht heeft dat ook gedurende de warme perioden van het Tertiair een rol gespeeld.

De bevinding zou grote consequenties kunnen hebben voor de maatregelen die nu worden genomen om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan. Zo stellen onder meer Nederlandse elektriciteitsproducenten dat zij de uitstoot van de centrales die werken op fossiele brandstoffen compenseren door de aanleg van bossen elders. Dat zou op langere termijn dus wel eens een effect kunnen hebben dat 180 graden verschilt van de doelstelling.

Referenties:
  • Carney, K.M., Hungate, B.A., Drake, B.G. & Megonigal, J.P., 2007. Altered soil microbial community at elevated CO2 leads to loss of soil carbon. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States 104, p. 4990-4995.

Foto Bruce Hungate: Northern Arizona University.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl