NGV-Geonieuws 137 artikel 812

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2007, jaargang 9 nr. 6 artikel 812

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 137! Op de huidige pagina is alleen artikel 812 te lezen.

<< Vorig artikel: 811 | Volgend artikel: 813 >>

812 Vrijwel complete Pliocene walvis ontdekt in Toscane
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In Toscane is het vrijwel complete skelet van een walvis blootgelegd. Het dier, dat omstreeks 4-5 miljoen jaar geleden moet hebben geleefd, is 10 m lang. Het skelet is zeer goed bewaard gebleven en bijna compleet; slechts enkele botten (vnl. uit de kaak) werden op enige afstand gevonden. De vondst werd gedaan op ongeveer 10 km van de kust, in de wijngaard die de beroemde Brunello di Montalcino wijn oplevert.


De wijngaard waar het skelet werd ge-
vonden, temidden van de Toscaanse heuvels


Opgraving van de walvisrestanten


In de directe omgeving van het skelet werden ook andere mariene fossielen aangetroffen, onder andere vissen en schelpdieren, die van belang zijn voor de reconstructie van het mariene milieu waarin de walvis leefde. Zowel de vissen als de schelpdieren vertegenwoordigen waarschijnlijk een ecosysteem dat de dode walvis waarschijnlijk tientallen jaren als belangrijkste voedselbron had (ook nu vormen dode walvissen op de zeebodem vaak het centrum van een ecosysteem met een bijzondere macro- en microfauna). De vondst, tussen de botten, van diverse haaietanden wijst erop dat de walvis door haaien is aangevallen vlak voordat hij overleed. Of zijn overlijden een direct gevolg is geweest van die aanvallen, hebben de onderzoekers echter (nog) niet kunnen vaststellen.


Het grotendeels blootgelegde skelet.


Het geheel blootgelegde skelet blijkt bijna
compleet


De vondst is gedaan door een amateurgeoloog, die in de wijngaard naar fossielen zocht. Hij waarschuwde direct het Museo di Storia Naturale di Firenze (Museum voor Natuurlijke Historie van Florence), dat daarna de opgraving professioneel liet uitvoeren. Dat gebeurde door een uitgebreid team dat, vanuit de plaatst waar de eerste botten waren aangetroffen, het vlak waarop de walvis lag steeds verder afbakende. Vervolgens werd de grond rond de botten zorgvuldig weggegraven, waarna de langzaam vrijkomende botten met steeds fijnere methoden werden blootgelegd totdat ze vrijwel geheel uit de ondergrond staken.


Duidelijk zichtbaar is hoe de wervels groten-
deels uit de ondergrond te voorschijn komen


De afzonderlijke, goed ingepakte stukken
van het skelet worden opeen vrachtwagen
gehesen voor transport naar Florence


Dat werk werd gelukkig niet gecompliceerd door tektoniek. Hoewel de zee zo'n anderhalf miljoen jaar uit het gebied verdween en het gebied daarna werd opgeheven, liggen de lagen in de wijngaard vlak, zonder tektonische verstoringen. Het blootleggen was daarom, hoewel tijdrovend, niet bijzonder moeilijk. Nadat het hele skelet was blootgelegd, werden de afzonderlijke onderdelen - met hun ondergrond - ingepakt in polyurethaan en papier om transport mogelijk te maken. De afzonderlijke stukken werden op een vrachtwagen gehesen die het materiaal - gelukkig onbeschadigd - afleverde bij het Museum voor Natuurlijke Historie in Florence. Daar wordt het nu onderzocht. De bedoeling is om het complete skelet op korte termijn tentoon te stellen.

Referenties:
  • Holden, C. (ed.), 2007. The whales of Italy. Science 316, p. 179.

Foto's: Museum voor Natuurlijke Historie, Florence.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl