NGV-Geonieuws 137 artikel 819

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


24 Juni 2007, jaargang 9 nr. 6 artikel 819

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 137! Op de huidige pagina is alleen artikel 819 te lezen.

<< Vorig artikel: 818 | Volgend artikel: 820 >>

819 Neanderthalers mengden zich niet met de moderne mens
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Neanderthalers leefden in Europa en AziŽ van enkele honderdduizenden jaren geleden tot ruwweg 30.000 jaar geleden. Toen stierven ze uit, waarschijnlijk doordat ze de competitie met de moderne mens niet aankonden. Ze leefden in ieder geval nog tegelijk. Juist daarom is vaak de vraag gesteld of de Neandertalers (Homo sapiens neanderthalensis) zich hebben vermengd met de moderne mens (Homo sapiens sapiens). De wetenschappers zijn het daar niet over eens. Degenen die stelden dat de beide groepen zich niet vermengden, classificeren de Neanderthalers daarom ook wel als apart geslacht (Homo neanderthalensis), want individuen van variŽteiten van dezelfde soort kunnen zich gezamenlijk voortplanten.


De Vindija-grot in KroatiŽ, waar veel resten van Neanderthalers zijn gevonden
(foto Johannes Krause)

Met moderne technieken (DNA-analyse) lijkt het probleem gemakkelijk op te lossen. De praktijk is echter weerbarstig. Vorig jaar werd door twee onderzoeksgroepen het genetisch materiaal van de beide groepen onderzocht en vergeleken. Eťn van de groepen kwam tot de conclusie dat beide groepen zich hebben vermengd (en dat onze genen dus stukken DNA kunnen bevatten die met het DNA van Neanderthalers overeenkomen); de andere groep kwam echter juist tot een tegengestelde conclusie.


Reconstructie van een Neanderthaler
(foto American Museum of Natural History)

Op een bijeenkomst in mei (Biology of Genomes) zijn de resultaten naar voren gebracht van nieuw, uitgebreid onderzoek. Die resultaten zijn verkregen met principieel ander DNA dan dat voor de vorige onderzoeken werd gebruikt. Het nu uit beenderen van fossiele Neanderthalers (gevonden in de Vindija-grot in KroatiŽ) DNA leverde 65.000 basenparen op. Die geven volgens de onderzoekers geen enkele indicatie dat Neanderthalers en de moderne mens zich hebben vermengd.


Onderzoeker Edward Rubin
van Lawrence Berkely National Laboratory


Onderzoeker Svante Pššbo


Het onderzoek leverde nog meer interessante gegeven op. Zo werd tot voor kort aangenomen dat de Neanderthalers zich omstreeks 200.000 jaar geleden als afzonderlijk taxon afsplitsten. Vorig jaar werd die afsplitsing, op basis van het toen uitgevoerde DNA-onderzoek al terug in de tijd geschoven tot 600.000 jaar. De nu gepresenteerde gegevens wijzen er echter op dat de Neanderthalers zich al 800.000 jaar geleden afsplitsen van voorouders waaruit ook de moderne mens zich heeft ontwikkeld.

Een zijlijn van het uitgevoerde onderzoek leverde ook interessante resultaten op. Johannes Krause onderzocht beenderen van 38.000 tot 30.000 jaar oud die afkomstig waren uit Oezbekistan en het Atlai-gebied (zuidelijk SiberiŽ). Het bleek zonder meer duidelijk dat het DNA uit die botten kenmerkend is voor Neanderthalers. Dat is opvallend, want tot nu toe werd aangenomen dat de Neanderthalers nooit verder oostwaarts waren gekomen dan het meest westelijke deel van AziŽ. Ze hebben dus een veel grotere verspreiding gehad dan eerder werd aangenomen.

Referenties:
  • Pennisi, E., 2007. No sex please, we're Neandertals. Science 316, p. 967.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl