NGV-Geonieuws 140 artikel 842

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 September 2007, jaargang 9 nr. 9 artikel 842

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 140! Op de huidige pagina is alleen artikel 842 te lezen.

<< Vorig artikel: 841 | Volgend artikel: 843 >>

842 H2S stijgt op uit zee voor de kust van NamibiŽ
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Mineralen ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Eind juli stegen voor de kust van NamibiŽ weer grote wolken van zwavelwaterstof H2S op. De wolken waren zo groot dat ze goed als blauwe en groenige vlekken op satellietopnames te zien zijn. Het gaat om een bijzonder maar overigens niet uitzonderlijk verschijnsel, want soortgelijke 'uitbarstingen' zijn al vaker voor de kust van NamibiŽ waargenomen.


Satellietopname (25 juli 2007) van de opstijgende H2S-wolken

Hoewel H2S een giftig gas is, lijkt de uitstoot boven zee op het eerste gezicht tamelijk onschuldig; inderdaad richten de vrijkomende gassen weinig directe - voor de mens onmerkbare - schade aan. Toch heeft de uitstoot wel degelijk nadelige gevolgen, want het gas onttrekt bij het opstijgen door het zeewater zuurstof aan het water, waardoor op grote schaal vissterfte kan ontstaan.


Ligging van NamibiŽ

Merkwaardig genoeg is het echter het leven in zee zelf de oorzaak van dit verschijnsel. Oceaanstromen voeren namelijk voedselrijk dieptewater vanuit de Stille Zuidzee bij Antarctica naar de westkust van Afrika, waar het opstijgt en aan de oppervlakte komt bij NamibiŽ. In combinatie met de hoge temperatuur leidt dat daar tot 'explosies' van de kleine plantjes die deel uit maken van het plankton (fytoplankton). Dit veroorzaakt de 'algenbloei' die we, zij het op veel kleinere schaal, ook kennen wanneer voedselrijke meren en plassen in Nederland Ďs zomers worden opgewarmd.

Wanneer het fytoplankton afsterft, zakt het naar de zeebodem. Daar vormt het de voedselbron van bacteriŽn die daarbij zuurstof verbruiken. Is er geen zuurstof meer aanwezig, dan verrot het restant op de oceaanbodem door de activiteit van anaŽrobe (zonder zuurstof levende) bacteriŽn, die daarbij H2S afscheiden (ze hebben een stofwisseling waarbij ze hun energie ontlenen aan de reductie van zwavel. Het afgescheiden gas vormt bellen die aanvankelijk aan de bodem blijven vastkleven. Als de bellen groter worden, stijgen ze uiteindelijk op doordat ze lichter zijn dan het zeewater.


Uit H2S in het oppervlaktewater
gevormde zwavelkristallen


Skeleton Coast, waar de uitstoot van H2S
veelvuldig optreedt


Mineralogisch is het interessant dat de waterstof van een deel van het opstijgende H2S reageert met zuurstof uit het zeewater. Daarbij ontstaat water, maar blijft zwavel over dat soms prachtige gele kristallen vormt. Een deel van die kristallen drijft aan het zeeoppervlak, wat bijdraagt aan de vaak prachtig groene kleuren (een mengsel van de gele zwavel en het blauwe zeewater) die het verschijnsel oplevert.

De uitbarsting van H2S eind juli besloeg een gebied dat zich van de Walvisbaai naar het noorden uitstrekt langs Skeleton Coast, en naar het zuiden tot het gebied waar in NamibiŽ grote, parallelle duinen in de woestijn voorkomen.

Referenties:
  • Anonymus, 2007. Hydrogen sulfide eruption off Namibia. NASA Earth Observatory, Natural Hazards. http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/shownh.php3?img_id=14415.

Satellietfoto: Jeff Schmaltz, MODIS Rapid Response Team, NASA GSFC. Kaart: NASA, Natural Hazards. Foto Skeleton Coast: D Magazine. Foto zwavelkristallen: Smitsonian Institution.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl