NGV-Geonieuws 140 artikel 844

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


7 September 2007, jaargang 9 nr. 9 artikel 844

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 140! Op de huidige pagina is alleen artikel 844 te lezen.

<< Vorig artikel: 843 | Volgend artikel: 845 >>

844 Machu Picchu loopt geen direct gevaar
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Geomorfologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een van de meest indrukwekkende monumenten die door de UNESCO op de lijst van 'World Heritage Sites' (plaatsen van werelderfgoed) zijn geplaatst, is Machu Picchu in Peru. Deze stad van de Inca's, die in 1911 werd (her)ontdekt, is nog zodanig intact dat hij een goed beeld geeft van de cultuur van deze indianen en de wijze waarop de stadsbewoners leefden. Machu Picchu is daarom al tientallen jaren een plaats die zeer veel toeristen trekt.


Overzicht over Machu Picchu met op de achtergrond de berg Huayna Picchu

Aan dat toerisme zijn echter beperkingen gesteld nadat zo'n tien jaar geleden bleek dat de hellingen waarop de stad is gebouwd onstabiel zijn, waardoor afschuivingen deze unieke archeologische plaats bedreigen. De media klopten de gevaren sterk op, waarna door de autoriteiten werd besloten het bezoek aan de stad vrijwel geheel stil te leggen, en onderzoek te doen naar de risico’s. Die leken - in ieder geval voor buitenstaanders - groot toen in december 1995 en januari 1996 in totaal vier afstortingen met elk volumes van enkele duizenden kubieke meters plaatsvonden. Geologisch gezien gaat dat overigens om zeer kleine verschijnselen. Niettemin werd er een uitgebreid netwerk opgezet om de bodembewegingen vast te stellen, ook al omdat zelfs geringe afglijdingen de in de bouwstenen en omliggende rotsen van nature bestaande diaklazen (splijtvlakken zonder verplaatsing) kunnen verbreden, waardoor die splitvlakken ook dienst zouden kunnen gaan doen als zones waaruit nieuwe afglijdingen worden vergemakkelijkt.


Gespleten blok waardoor een blok van de
Huayna Picchu-Berg kan afstorten


Meting van een door hellingprocessen verbrede
spleet


Een Tsjechisch onderzoeksteam heeft uitvoerige metingen gedaan van de mate waarin scheuren ontstaan en breder worden. Ook werd bodemkundig en hydrologisch onderzoek uitgevoerd om na te gaan wat de effecten van het grondwater zijn, en in hoeverre bodemvorming bijdraagt aan een verhoogd risico op afschuivingen. Gelukkig heeft dat onderzoek buitengewoon geruststellende resultaten opgeleverd.

Zo geven de metingen geen enkele indicatie voor het bestaan van de veronderstelde grootschalige beweging in de ondergrond, die in een onderzoek uit 2001 werd gesuggereerd. Omdat het moeilijk is voor te stellen dat die bewegingen tussen 1995 en 2001 wel op grote schaal optraden, maar niet daarna, is het hoogst twijfelachtig of ze werkelijk bestaan. Wel werd overigens vastgesteld dat er bewegingen optreden, maar die betreffen steeds individuele rotsblokken waarvan de ligging instabiel is geworden door voortgaande verwering of door het inzakken van ondergrondse ruimtes die door de Inca’s waren aangelegd. Ook de jaarlijkse variatie van het watergehalte in de bodem speelt hierbij een rol. Van de opgetreden onomkeerbare deformaties kan volgens de metingen geen enkele worden beschouwd als een aanwijzing dat er direct gevaar bestaat voor het instorten van Machu Picchu.


De meetlocaties (hier op de berg Putucusi)
vereisten vaak klimwerk


Door de Inca's aangelegd kanaal van een bron
naar Machu Picchu


Deze geruststellende bevindingen houden in dat de beperkingen die aan het toerisme zijn opgelegd, niet zinvol zijn. Of de wetenschappelijke argumenten zullen leiden tot intrekking van de beperkingen door de autoriteiten moet overigens nog maar worden afgewacht. De ervaring is dat veel autoriteiten liever weinig publiek hebben bij de objecten waarvoor ze verantwoordelijk zijn...

Referenties:
  • Vilímek, V., Zvelebil, J., Klimeš, J., Patzelt, Z., Astete, F., Kachlík, V. & Hartvich, F., 2007. Geomorphological research of large-scale slope instability at Machu Picchu, Peru. Geomorphology 89, p. 241-257.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Vít Vilímek, Department of Physical Geography and Geoecology, Charles University, Praag (Tsjechië).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl