NGV-Geonieuws 140 artikel 848

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 September 2007, jaargang 9 nr. 9 artikel 848

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 140! Op de huidige pagina is alleen artikel 848 te lezen.

<< Vorig artikel: 847 | Volgend artikel: 849 >>

848 Catastrofale branden teisterden Griekenland
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Eind augustus is Griekenland getroffen door de zwaarste branden sinds mensenheugenis. Het land was - overigens net als de naburige landen, waar ook veel branden optraden, maar op een minder catastrofale schaal - al tijden geplaagd door ernstige droogte. In combinatie met uitzonderlijk hoge temperaturen (vaak boven de 40 „aC) en een vaak straffe wind leverde dat ideale condities op voor bosbranden. Die traden dan ook in grote aantallen op, vooral in het zuidwesten van de Peloponnesus, maar ook het 'vasteland' van Griekenland werd door talrijke (maar vaak kleinere) branden geteisterd.


Talrijke branden (roodomlijnd) met enorme
rookwolken teisterden vooral de Pelopponnesus


Grote verbrande gebieden (bruin) steken
schril af tegen het gespaarde gebied (groen)


De oorzaak van de branden is niet bekend. Het is waarschijnlijk dat menselijke activiteit een rol heeft gespeeld. Zo wordt er gespeculeerd dat diverse branden zijn aangestoken door projectontwikkelaars die zo hopen meer (en goedkopere) bouwgrond ter beschikking te krijgen. Die suggestie lijkt echter - althans voor de overgrote meerderheid van de branden - niet erg waarschijnlijk, want de meeste branden troffen gebieden die buitengewoon moeilijk toegankelijk zijn. Ook wordt wel geopperd dat herders branden hebben aangestoken om zo hun kuddes van schapen of geiten op termijn weer van vers groen te kunnen voorzien. Ook die oorzaak ligt echter niet voor de hand, want de herders passen die methode al eeuwenlang toe, en hebben daarmee grote ervaring. Dat zoveel door hen aangestoken branden binnen korte tijd volledig uit de hand zouden zijn gelopen, is niet erg waarschijnlijk. Veel meer voor de hand ligt dat de - vaak weinig voorzichtige - Grieken (of toeristen) brand hebben veroorzaakt door het weggooien van niet goed uitgemaakte sigaretten. Een andere mogelijkheid is dat het op grote schaal in de natuur weggegooid glas (ondermeer van flessen) als een brandglas heeft gewerkt. De uitzonderlijke weersomstandigheden lieten dat zeker toe.


Een verlaten huis in een van de verbrande gebieden


Nog lang na de brand bleven zich rookwolken ontwikkelen


Hoe het ook zij, de branden konden langdurig voortwoekeren, mede door de straffe wind. De talrijkheid van de brandhaarden en hun uitgestrektheid maakte het bluswerk tot een vaak hopeloze taak, ook al omdat de meeste bosgebieden nauwelijks toegankelijk waren. Waar dat wel het geval was, was bluswater vanwege de grote droogte vaak maar mondjesmaat voorhanden. De inzet van blusvliegtuigen en -helikopters, die vaak ver moesten vliegen om een nieuwe watervoorraad te halen, was dan ook in veel gevallen niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat. In totaal ging daardoor meer dan 200.000 hectare bos verloren.


Voor blusvliegtuigen en -helicopters was het
haast onbegonnen werk


Ook vlakbij de restanten van het klassieke
Olympia hebben de berghellingen in brand gestaan


Bij de bluswerkzaamheden en de evacuatie van bedreigde gebieden zijn tientallen mensen omgekomen. Toen de wegen door de verbrande gebieden weer werden vrijgegeven, konden in de nog rokende zones tal van verbrande huizen en auto's worden gezien. Er waren echter niet alleen menselijke slachtoffers en economische schade te betreuren, maar ook werden tal van archeologische plaatsen door het vuur bedreigd. Het ergst was dat met het klassieke Olympia. Zowel het museum als de indrukwekkende restanten van deze klassieke plaats ontsnapten op het laatste moment aan het vuur, doordat de wind plotseling draaide. Bomen op twee meter afstand van het museum zijn verbrand, evenals de berghellingen direct naast de restanten van de oude bouwwerken.

Geologisch zal deze brand zijn sporen nalaten in de vorm van een wijdverspreid niveau met houtskoolresten, zoals we die ook kennen uit het geologische verleden.

Referenties:
  • Anonymus, 2007. Fires in Greece. NASA Earth Obervatory, Natural Hazards. http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/shownh.php3?img_id=14469.

Satellietfoto's: MODIS Rapid Response Team, Goddard Space Flight Center. Overige foto's: Tom van Loon


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl