NGV-Geonieuws 141 artikel 854

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


9 Oktober 2007, jaargang 9 nr. 10 artikel 854

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 141! Op de huidige pagina is alleen artikel 854 te lezen.

<< Vorig artikel: 853 | Volgend artikel: 855 >>

854 Verband gevonden tussen zonnevlekken en regenval in Afrika
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De cycli die de zonneactiviteit vertoont blijken op aarde gerelateerd aan regenval in Oost-Afrika. Die invloed is zelfs zo sterk dat cycli in de waterstanden van enkele reusachtige meren (o.a. het Tanganyaka-meer, het Victoria-meer en het Naivasha-meer) gerelateerd zijn aan de zonnecycli. Nu dat verband bekend is, lijkt het ook mogelijk om perioden met zware regenval en daaruit voortvloeiende overstromingen te voorspellen. Dat maakt het in principe dan ook weer mogelijk om tijdig maatregelen te treffen tegen de ziektes die in Afrika vaak na overstromingen op grote schaal optreden. Veel epidemieën in Afrika ontstaan doordat insecten ziektes overbrengen, en die insecten kunnen zich vooral goed vermenigvuldigen wanneer waterplassen aanwezig zijn.


Zonnevlek. Het beeldje van de aarde dient als 'maatlat’

De perioden van zware regenval zijn echter geen gevolg van de maxima in de zonneactiviteit, want analyses van het voorkomen van zware regenval en zonnemaxima geven aan dat de regenperioden juist ongeveer een jaar vooraf gaan aan de maxima van zonneactiviteit. Omdat het verband tussen de regenperioden en de zonnecycli statistisch duidelijk is (zij het dat het verband tussen 1927 en 1968 minder duidelijk was dan daarvoor en daarna), en omdat uitgesloten kan worden dat de zonnecycli een gevolg zijn van regenval op aarde, moet worden geconcludeerd dat de cyclische variaties in de zonneactiviteit toch op de een of andere manier de regenval beïnvloeden.


Ondergaande zon boven het Tanganyaka-meer, een van de meren waarvan de waterstand samenhangt met de zonneactiviteit

Over de precieze oorzakelijke relatie bestaat vooralsnog weinig duidelijkheid, maar er zijn inmiddels al wel enkele hypotheses over ontwikkeld. Een van de door de onderzoekers opgestelde hypotheses is dat de grotere hoeveelheid zonneenergie die de aarde bereikt bij toename van de zonneactiviteit ervoor zorgt - al voordat het maximum van de zonneactiviteit is bereikt - dat zowel het land als het oppervlaktewater in de oceanen wordt opgewarmd; daardoor zou er meer water verdampen, wat dan weer moet leiden tot meer regenval. Een andere hypothese is dat en grotere hoeveelheid zonnewarmte bijdraagt aan het ontstaan van de fameuze El Niño’s (die inderdaad ook een - zij het wat minder duidelijk - cyclisch patroon vertonen), waarvan bekend is dat die de regenval in oost-Afrika verhogen. Ook als een van deze beide hypotheses juist zou zijn (of wanneer beide effecten een rol zouden spelen), is het achterliggende mechanisme echter nog niet duidelijk. Waarom komt de heftige regenval bijvoorbeeld niet ook voor in het jaar van (en mogelijk ook in het jaar na) de maximale zonneactiviteit? En waarom geldt dat speciaal voor Oost-Afrika?

Ondanks deze vragen is het herkennen van het verband een stap vooruit. De cyclus van de zonnevlekken duurt ca. 11 jaar, en het komende maximum wordt verwacht voor 2011-2012. Dat zou betekenen dat er een grote kans is dat in Oost-Afrika omstreeks 2010-2011 weer een periode van heftige regenval zal optreden, met alle mogelijke gevolgen van dien. Medische voorzieningen zouden daar nu tijdig op afgestemd kunnen worden.

Referenties:
  • Stager, J.C., Ruzmaikin, A., Conway, D., Verburg, P. & Mason, P.J., 2007. Sunspots, El Niño, and the levels of Lake Victoria, East Africa. Journal of Geophysical Research 112, D15106. doi:10.1029/2006JD008362.

Foto van het Tanganyaka-meer welwillend ter beschikking gesteld door Curt Stager, Natural Sciences Division, Paul Smith’s College, Paul Smith, NY (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl