NGV-Geonieuws 141 artikel 857

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Oktober 2007, jaargang 9 nr. 10 artikel 857

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 141! Op de huidige pagina is alleen artikel 857 te lezen.

<< Vorig artikel: 856 | Volgend artikel: 858 >>

857 Kust van Libanon kan grote aardbeving verwachten
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het klassieke Phoenicië - min of meer overeenkomend met het huidige Libanon - werd op 9 juli 551 zwaar getroffen. Een zware aardbeving (op basis van de daarmee samenhangende opheffingen wordt de kracht van de beving op 7,5 geschat) en een daarmee samenhangende tsunami vernietigden vrijwel het gehele kustgebied over een afstand van zo’n 180 km, vanaf de stad Tripoli in het noorden, via het toenmalige Berytus (het huidige Beiroet) tot aan de toenmalige stad Tyrus in het zuiden. Alleen al in Berytus kwamen zo’n 30.000 mensen om het leven. Plaatselijk stortte de zeebodem 1,5-3 m in, waardoor een enorme tsunami ontstond. Overigens ging de beving gepaard met opheffing van grote delen van de kust, waardoor die plaatselijk 1,5-3 km breder werd: schepen in die zone vielen droog, en tal van vergane schepen werden zichtbaar. Anderzijds werd het toenmalige Tripoli juist door de zee verzwolgen.

Aardbevingen komen veel voor in Libanon; ze zijn meestal het gevolg van breukactiviteit onder de Middellandse Zee, waar ze resulteren uit de botsing tussen de zich noordwaarts bewegende Afrikaanse lithosfeerschol en Europa. De breuken zelf zijn vaak niet te traceren, omdat de desbetreffende gesteenten onder het water van de Middellandse Zee verborgen zitten. En de kust loopt snel af: slechts zo’n acht kilometer voor de kust van Libanon is de zee al zo’n 1500 m diep.


De Beequaa-vallei, met op de achtergrond de Libanon-Berg, die ontstaan is door veelvuldige opheffingen

De breuk die de aardbeving van 551 veroorzaakte, werd verondersteld voor de kust van Libanon aanwezig te zijn, en daarom voerde een internationaal team daar een geofysisch onderzoek uit met behulp van radiogolven. Het bleek een gelukkige greep, want uit de teruggekaatste golven konden ze een 3-D beeld reconstrueren, en daaruit bleek dat ze de breuk die verantwoordelijk was voor de ramp van 551 inderdaad 'te pakken’ hadden. De breuk uit zich onder water in de vorm van een duidelijke, getrapte rug (d.w.z.: de rug bestaat uit evenwijdig lopende plateaus), evenwijdig aan de kust van Libanon: een gevolg van de opschuivingen die de beweging van de Afrikaanse plaat veroorzaakt. De breuk is door deze duidelijke morfologische expressie over ruim 100 km onder zee te volgen. Duidelijk is ook dat eerdere aan deze breuk gerelateerde bewegingen hebben geleid tot de Libanon-berg; de breuk wordt daarom wel de Libanon-berg-breuk genoemd.


Opgraving van Berytus (het huidige Beiroet), dat door de aardbeving van 551 werd verwoest

De relatie tussen de onderzeese opschuivingen en de aardbeving van 551 konden de onderzoekers natuurlijk niet afleiden uit het geofysisch beeld. Dat konden ze echter wel door de gevonden breukstructuur mede aan de hand van gegevens op het vaste land te interpreteren. Daarbij vonden ze dat, iedere keer dat de breuk weer een nieuwe fase van opschuiving meemaakte, de bodem voor de kust zo’n drie meter werd opgeheven. Wanneer een eerder onderwater opgeheven plateau daardoor ondiep genoeg werd, vestigden zich daar mollusken. Die verdwenen echter weer bij de volgende opheffingsfase, omdat het plateau dat ze hadden gekoloniseerd boven water ging uitsteken. Door de mollusken van de successievelijke terrassen te dateren, konden de onderzoekers vaststellen wanneer een nieuwe opschuiving had plaatsgevonden.

In totaal moeten er de laatste 6000-7000 jaar tenminste vier aardbevingen zijn geweest met een kracht zoals die van 551. Dat suggereert dat er gemiddelde tussenpozen waren van 1500-1750 jaar. Omdat de laatste aardbeving in 551 plaatsvond, stellen de onderzoekers dat de kans daarom groot is dat de kust van Libanon binnen enkele tientallen tot enkele honderden jaren waarschijnlijk weer door een vernietigende aardbeving zal worden getroffen. De onderzoekers roepen de autoriteiten op - juist vanwege het feit dat 70% van de bevolking van Lbanon leeft in de kustzone, waar ook de snelwegen, de elektriciteitscentrales, de vliegvelden en de economische centra zijn gesitueerd - om tijdig voorzieningen te treffen: de kust zou versterkt moeten worden en nieuwe gebouwen zouden aardbevingsbestendig moeten worden geconstrueerd.

Referenties:
  • Elias, A., Tapponnier, P., Singh, S.C., King, G.C.P., Briais, A., Daëron, M., Carton, H., Sursock, A., Jacques, E., Jomaa, R. & Klinger, Y., 2007. Active thrusting offshore Mount Lebanon: source of the tsunamigenic A.D. 551 Beirut-Tripoli earthquake. Geology 35, p. 755-758.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl