NGV-Geonieuws 7 artikel 86

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Maart 2000, jaargang 2 nr. 1 artikel 86

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 7! Op de huidige pagina is alleen artikel 86 te lezen.

<< Vorig artikel: 85 | Volgend artikel: 87 >>

86 Houten equivalent van 'Stonehenge' meer dan 4000 jaar oud
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Voor de kust van Holme-next-the-Sea, in Norfolk (Groot-BrittanniŽ), werd in 1998 een vrijwel cirkelvormige constructie ontdekt bestaande uit 55 eikenstammen die rondom een nog grotere, op zín kop gezette, eikenstam waren opgesteld. De merkwaardige constructie deed direct denken aan een andere cirkelvormige constructie, namelijk die van Stonehenge. Vandaar dat de nieuw ontdekte constructie, waarvan het prehistorische karakter al spoedig werd vastgesteld, inmiddels meer bekend is geworden onder de naam 'Seahenge'.

Seahenge staat bloot aan getijdenwerking, en daarmee aan erosie, verrotting en andere destructieve krachten. Archeologen hebben daarom vanaf het begin aangedrongen op voortvarendheid bij het onderzoek. Tot dat onderzoek behoorde uiteraard een datering. Die is nu uitgevoerd, op basis van dendrochronologie (het inpassen van de jaarringen in een eerder vastgesteld patroon). Daartoe werden zes monsters genomen uit de stammen in de cirkel, alsook zes monsters uit de centrale stam, waarvan het begin van het wortelstelsel een soort tafel vormt. De op deze basis verkregen datering, die in principe de grootst denkbare nauwkeurigheid in datering oplevert, werd gecontroleerd met zes radiometrische ouderdomsbepalingen (op basis van het gehalte aan koolstof-14) van materiaal dat werd verwijderd uit de centrale stam, steeds 20 jaarringen uit elkaar.

Uit de dendrochronologische datering kwam een beeld van in totaal 168 opeenvolgende jaren waarbinnen zowel de centrale als de omringende bomen gegroeid waren. Vergelijking met referentiemateriaal gaf aan dat het laatste groeijaar 2050 v.Chr. moet zijn geweest. Dit betekent dus een ouderdom van iets meer dan 4000 jaar voor Seahenge. De zeer precieze radiometrische ouderdomsbepalingen gaven eveneens een laatste groeijaar aan van 2050 v.Chr., maar statistisch is die waarde niet significant; dat dat jaar lag tussen 2019 en 2454 v.Chr. is wel significant. De overeenstemming met de dendrochronologische datering maakt echter 2050 als juiste datering zeer waarschijnlijk.

De toegepaste technieken laten zelfs nog meer detailinterpretatie mogelijk. Zo zou de centrale stam volgens de onderzoekers gestorven of omgehakt moeten zijn in de periode van april tot juni 2050, terwijl de omringende bomen een jaar later gekapt zouden zijn, namelijk in de periode van april tot juni 2049 v.Chr.

De organisatie 'English Heritage' (Engels Erfgoed) onderzoekt volgens Alex Bayliss momenteel of er mogelijkheden zijn om dit prehistorische monument, dat mogelijk van evenveel betekenis is als Stonehenge, zodanig af te schermen dat weer en wind (en de zee) geen verdere afbraak tot stand zullen brengen. Gezien de moeilijke positie (in de getijdenzone) lijkt het onwaarschijnlijk dat preservatie mogelijk is zonder het monument te verplaatsen. Daarbij zouden echter weer tal van details verloren kunnen gaan.

Referenties:
  • Bayliss, A., Groves, C., McCormack, G., Baillie, M., Brown, D. & Brennand, M., 1999. Precise dating of the Norfolk timber cycle. Nature 402, p. 479.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl