NGV-Geonieuws 143 artikel 871

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 December 2007, jaargang 9 nr. 12 artikel 871

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 143! Op de huidige pagina is alleen artikel 871 te lezen.

<< Vorig artikel: 870 | Volgend artikel: 872 >>

871 Geysers overleven aardverschuiving
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Geomorfologie ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een van de attracties van Kamtsjatka is het Dal van de Geysers, waar veel kleine en 41 grote geysers voor een spectaculair schouwspel zorgden. Zorgden, inderdaad, want op 3 juni van dit jaar vond er een grote aardverschuiving plaats. Niet alleen bedolven de 4,5 miljoen kubieke meters aarde en rotsblokken van die verschuiving een aantal geysers, maar ook damde de verschuiving de rivier Geysernaya af, waardoor een meer ontstond. Dit meer bereikte op 7 juni een maximaal niveau van 435 m. In dit meer gingen veel geysers - onder meer de Bolshoi (De Grotere) en de Maly (De Kleinere) kopje onder. Gelukkig baande de rivier zich toen weer een weg door de dam die een hoogte van 60 m bereikte, waardoor het water in het ontstane meer weer begon te dalen. Binnen 4 uur zakte het water 9 m, en daarna zette de daling zich - in een trager tempo - voort. Enkele geysers kwamen daardoor weer boven water. Helemaal hersteld is de situatie echter niet. Het belangrijkste veld van geysers (Vitrazh = Gebrandschilderd Glas) en de grootste geyser (Velikan = Reus) zijn weliswaar helemaal aan de gevolgen van de aardverschuiving ontsnapt, maar een aantal zeer fraaie geysers - waaronder de Perevenets (Eerstgeborene; dit was de eerste geyser die in het dal werd ontdekt door Tatjana Ustinova, in 1941) en de uit drie geysers bestaande groep Tronoy (Drievoudige) - zijn voorgoed verloren.


Het Dal van de Geysers


Een van de talkrijke geysers in het dal


Een merkwaardig verschijnsel deed zich op 7 juni voor voordat de dam doorbrak. Toen begon namelijk - zij het slechts voor enkele uren - een nieuwe geyser te werken vlakbij de geyser Shchel (Prinsje). De nieuwe geyser spoot met regelmatige tussenpozen het water 4-5 m omhoog. Nadat de dam doorgebroken was en het waterniveau in het meer begon te dalen, verdween deze geyser weer, d.w.z. hij veranderde weer in een warme bron die pulserend meer en minder actief was, zoals hij dat ook eerder was geweest.


Grote massa's aarde en stenen dammen het meer af

De aardverschuiving zelf vormde een aantal tongen. Een daarvan kwam tot stilstand op slechts enkele meters van een groep gebouwen die onder meer dienden als pension voor toeristen, als huis van een onderzoeker, en als huis van een ranger. Verder bedekte de aardverschuiving een 30 m hoge waterval op het punt waar de Vodopadny (een betrekkelijk kleine kreek) in de Geysernaya uitmondde. De kreek zelf is ook verdwenen. Ook na de aardverschuiving zelf bleven er verschijnselen optreden. Zo was de Perevenets oorspronkelijk aan bedekking door de aardverschuiving ontsnapt, maar toen de Geysernaya zich een weg door de tientallen meters hoge dam baande werd zoveel materiaal geŽrodeerd (dat weer werd afgezet toen het water minder snel begon te stromen) dat daardoor de Perevenets volledig werd bedolven.


Locatie van het afgeschoven materiaal (bruin), het afgedamde meer (lichtblauw)
en de geysers (donkerblauw)

Ondanks al deze problemen is gelukkig toch een aanzienlijk aantal geysers gespaard gebleven voor de directe en indirecte gevolgen van de aardverschuiving. Bovendien bleken diverse geysers weer 'ouderwets' actief te zijn nadat ze weer boven water waren gekomen. Het Dal van de Geysers heeft als zodanig de aardverschuiving dus overleefd, en blijft zijn spectaculaire karakter behouden.


Het waterniveau in het dal voor (links en na (rechts) de aardverschuiving

Referenties:
  • Ledford, H., 2007. Return of the geysers. Nature 449, p. 519.
  • Leonov, A.V., 2007. Valley of Geysers - what actually happened. http://www.kscnet.ru/ivs/expeditions/2007/Geyser_Valley-06-2007/Geyser_Valley-06.htm

Foto's uit het artikel van Leonov.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl