NGV-Geonieuws 146 artikel 905

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


7 Maart 2008, jaargang 10 nr. 3 artikel 905

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 146! Op de huidige pagina is alleen artikel 905 te lezen.

<< Vorig artikel: 904 | Volgend artikel: 906 >>

905 'Duivelskikker’ uit Krijt van Madagascar was een reus
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Van allerlei soorten dieren blijken in het geologische verleden zeer grote soorten te hebben bestaan. Onlangs hebben onderzoekers op Madagascar, in gesteenten uit het Laat-Krijt, opnieuw restanten van een 'reus' gevonden, in dit geval een kikker. Het dier was vele malen groter dan de grootste kikker die nu op Madagascar voorkomt (Manydactylus ampigna), en ook aanzienlijk groter dan de grootst bekende recente kikkersoort in de hele wereld (de goliath-kikker uit West-Afrika, die zo'n 30 cm lang kan worden en een gewicht heeft van ca. 3,5 kg. De fossiele reuzenkikker van Madagascar, die Beelzebufo ampigna (duivelskikker met een pantser) is gedoopt, moet ongeveer 40 cm lang zijn geweest en zo'n 5 kg hebben gewogen.


Beelzebufo ampina (in kleur) is vele malen
groter dan de grootste kikker die nu op
Madagascar leeft, Mantydactylus ampigna.
Tekening: Luci Betti-Nash. (DK)


Student Joseph Sertich op de vindplaats
van de fossiele kikker. (DK)


De reuzenkikker, die 70-65 miljoen jaar geleden leefde, is opvallend genoeg geen directe verwant van de huidige kikkers op Madagascar, maar daarentegen wel een nauwe verwant van een groep kikkers (de ceratophirinen) in Zuid-Amerika. Deze groep kikkers wordt gekenmerkt door een enorme bek. Daarmee hebben alle soorten van die groep al een tamelijk afschrikwekkend uiterlijk, maar Beelzebufo spant, vanwege zijn monsterlijke proporties, duidelijk de kroon. Het moet ook een vraatzuchtige rover zijn geweest.


Wervels van Beelzebufo. (GF)


De talrijke restanten van het skelet van Beelzebufo moesten in elkaar 'gepuzzeld' worden. (GF)

De vondst van deze kikker is belangrijk omdat hij een direct bewijs vormt dat er ooit een directe verbinding moet zijn geweest tussen Madagascar (het grootste eiland voor de zuidoostelijke kust van Afrika) en Zuid-Amerika, zonder dat er ook sprake was van een verbinding met Afrika (de fossiele kikkers uit het Laat-Krijt van Afrika vertonen geen enkele verwantschap met Beelzebufo). Daarmee vormt de kikker wel een biogeografisch puzzelstukje, maar daarbij moet wel in beschouwing worden genomen dat er nauwelijks fossiele kikkers van het zuidelijk halfrond bekend zijn. Toch blijft het een raadsel hoe een 'Zuid-Amerikaanse' kikker op Madagascar terecht kan zijn gekomen, omdat voor kikkers de zee een niet te nemen barrière vormt. Het ziet er dus naar uit dat er in het Krijt een landbrug tussen Madagascar en Zuid-Amerika moet hebben bestaan. Interessant is in dit verband dat sommige aardwetenschappers sinds enige tijd de mogelijkheid opperen dat er in het Krijt een verbinding tussen Madagascar en Zuid-Amerika moet hebben bestaan via Antarctica, maar daarover bestaat nog weinig duidelijkheid.


De diverse fragmenten worden op een
levensgrote tekening ingepast
(foto Luci Betti-Nash). (DK)


Het bijeen gepuzzelde skelet van
Beelzebufo ampigna op de tekening. (DK)


De eerste vondst van botjes van Beelzebufo op Madagascar dateert al van 1993. Sindsdien is naarstig gezocht naar meer materiaal, en nu zijn er ca. 75 fragmenten bekend. Hoe die met elkaar in verband stonden, werd als een puzzel uitgezocht. Eerst werd een tekening gemaakt van het skelet zoals dat bij verwante kikkers bestaat, daarna werd die tekening uitvergroot tot de maat van Beelzebufo zoals die op basis van de (vrijwel volledige) schedel moest zijn geweest, en vervolgens werden de afzonderlijke fragmenten op die tekening in hun juiste positie geplaatst. Zo ontstond een vrijwel compleet beeld, waaruit bleek dat Beelzebufo een stevige bouw had, een soort rugschild, een enorme bek en krachtige kaken. Op basis hiervan veronderstellen de onderzoekers dat de kikker grote hagedissen moet hebben kunnen verslinden, en wellicht zelfs net uit het ei gekropen dinosauriërs.

Referenties:
  • Evans, S.E., Jones, M.E.H. & Krause, D.W., 2008. A giant frog with South American affinities from the Late Cretaceous of Madagascar. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States 105, 2951-2956.

Illustraties welwillend ter beschikking gesteld door David Krause (DK) en Greg Filiano (GF), beiden van Stony Brook University, Stony Brook, NY (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl