NGV-Geonieuws 8 artikel 93

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2000, jaargang 2 nr. 2 artikel 93

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 8! Op de huidige pagina is alleen artikel 93 te lezen.

<< Vorig artikel: 92 | Volgend artikel: 94 >>

93 Temperatuurfluctuaties op eind Pleistoceen waren niet synchroon
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Hoe komen afwisselingen tussen ijstijden en interglacialen tot stand? Aan het werk van de Joegoslavische astronoom Milankovitch danken we het - nauwelijks meer omstreden - inzicht dat veranderingen in de stand van de aardas en van de baan van de aarde om de zon een belangrijke rol spelen. Maar er moeten nog veel meer factoren werkzaam zijn, en daarvan zijn er nog weinig goed bekend.

In hoeverre klimaatmodellen temperatuurveranderingen in de toekomst goed weten te voorspellen, kan uiteraard niemand met zekerheid zeggen. Daarvan maken veel beleidsmakers misbruik om juist steeds die modellen uit te kiezen die hun voorgenomen beleid ondersteunen. Een dergelijke keuze wordt vaak verdedigd door erop te wijzen dat alleen de toekomst kan uitwijzen of een gehanteerd model correct is. Dat is echter niet waar: een dergelijk model kan immers ook worden gebruikt om 'terug te rekenen' in de tijd, en om de uitkomsten voor een bepaald moment in het verleden te vergelijken met wat over dat tijdstip geologisch bekend is. En dan blijkt steeds opnieuw dat de nu met veel ophef gehanteerde klimaatmodellen allemaal dramatisch falen.

Hoe komt dat? Aan die vraag werd op de workshop 'Rapid climate warming at the end of the last glacial: palaeodata analysis and climate modelling' in Haarlem (zie hiervoor) veel aandacht besteed. Zo werd onder meer opgemerkt het vaak gehanteerde CLIMBER-2 model voor de postglaciale tijd wel klopt voor het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan, maar niet voor het zuidelijk deel. Toegegeven, het noordelijk deel is veel belangrijker dan het zuidelijke vanwege de zogeheten 'Heinrich events', waarbij enorme pakketten landijs loslaten van de Groenlandse ijskap, naar het zuiden wegdrijven en zo een enorme koude-overdracht van noord naar zuid veroorzaken, die ook het oceanische circulatiepatroon beÔnvloedt. En dat patroon speelt weer een grote rol bij de temperatuurverdeling over de aarde. In het zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan komen echter opwellingen van relatief warm water voor, die ook van invloed zijn.

Niet alle gebeurtenissen verlopen echter synchroon. Zo duiden analyses van een boorkern bij Byrd (op Antarctica) op perioden van opwarming tijdens de laatste ijstijd die omstreeks 1500 jaar eerder plaatsvonden dan vergelijkbare opwarmingen op Groenland. Daarom zal ook veel aandacht besteed moeten blijven worden aan lokale aanwijzingen, die kunnen variŽren van de spectaculaire bodemverstoringen die door koude in periglaciale gebieden veroorzaakt worden tot de verspreiding van groepen insecten (die door hun gezamenlijk voorkomen indicaties kunnen geven over de temperatuur ter plaatse). En met het wegvallen van C-14-analyses voor betrouwbare, zeer nauwkeurige dateringen, zal meer gewerkt moeten worden met 'markerhorizons' in de vorm van laagjes met minuscule fragmentjes die tijdens vulkanische uitbarstingen over de aarde zijn rondgeblazen.

Met modellen zijn de geologen tot nu toe niet veel verder gekomen wat betreft hun begrip van vroegere klimaatfluctuaties. 'Het is niet zozeer de vraag waarom het op het einde van de laatste ijstijd nog zo koud was', merkte Dr. A. Paul van het Scripps Institute of Oceanography op, 'maar veel meer waarom het voorafgaand aan dat zo koude interval nog zo warm was, ondanks de grootschalige toevoer van koude smeltwaterstromen'.

Referenties:
  • Grootes, P., 2000. Is rapid climatic warming local? Evidence from ice and ocean cores. Program Workshop 'Rapid climate warming at the end of the last glacial: palaeodata analysis and climate modelling' (Haarlem, 2000).
  • Walker, M.J.C., 2000. Rapid climatic change during the Last Glacial - Interglacial transition: timing and sequence of events. Program Workshop 'Rapid climate warming at the end of the last glacial: palaeodata analysis and climate modelling' (Haarlem, 2000).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl