NGV-Geonieuws 8 artikel 94

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2000, jaargang 2 nr. 2 artikel 94

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 8! Op de huidige pagina is alleen artikel 94 te lezen.

<< Vorig artikel: 93 | Volgend artikel: 95 >>

94 Voldoende schone steenkoolenergie voor 10 miljard mensen bij beter inzicht in geochemie
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Olie, Gas & Mijnbouw !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het 30e International Geological Congress, gehouden in Beijing, die - ten onrechte - weinig aandacht in het westen heeft getrokken, was gewijd aan de geochemie van steenkool en de invloed van de grootschalige verbranding van die energiebron op het milieu en op de (menselijke) gezondheid. Voor China, dat beschikt over zeer grote steenkoolvoorraden - en waar steenkool ook verreweg de belangrijkste energiebron is - is dit onderwerp uiteraard van levensbelang.

Een speciaal tijdschriftnummer van het International Journal of Coal Geology bevat een keur aan artikelen over dit onderwerp. Een van de meest aansprekende betreft de vraag of de groeiende wereldbevolking in de 21e eeuw nog over voldoende energie zal beschikken, of steenkool daarbij een rol kan of moet spelen, en of de energievoorziening kan plaatsvinden zonder onaanvaardbare gevolgen voor het milieu en voor de - naar verwachting - 10 miljard mensen die eind volgende eeuw op aarde zullen wonen.

Met betrekking tot steenkool komt de Canadese onderzoeker, Fyfe, tot de conclusie, net als vrijwel alle andere deskundigen op energiegebied, dat steenkool als energiebron niet zal kunnen worden gemist naast de stromingsbronnen die een steeds grotere vlucht zullen nemen, ook al vanwege de schaarser wordende koolwaterstoffen (olie en gas) die bovendien in toenemende mate nodig zullen zijn voor de petrochemische industrie. Tot zover dus nieuws verrassends.

Opmerkelijk is echter dat Fyfe erkent dat de milieu- en gezondheidsproblematiek die nu het gevolg is van grootschalige verbranding van steenkool, voor een belangrijk deel te wijten is aan de nog steeds uiterst beperkte kennis die we hebben van de geochemie van deze brandstof. Steenkool is, chemisch gezien, een uiterst complexe materie; niet alleen vanwege de organische oorsprong, maar ook omdat steenkool een lange geologische geschiedenis achter de rug heeft, vaak met mineralisaties en demineralisaties. Het gevolg is dat steenkool niet alleen een enorm aantal (deels giftige) elementen in kleinere of grotere hoeveelheden bevat, maar dat er ook tal van - nu vaak nauwelijks bekende - chemische verbindingen in voorkomen.

Momenteel worden in de ge´ndustrialiseerde wereld maatregelen tegen vervuiling (vooral door elektriciteitscentrales en andere grote 'stokers') genomen. Die betreffen gewoonlijk afvang van de vliegas, ontzwaveling en soms nog enkele processen. Zolang men echter geen rekening houdt met de geochemische karakteristieken van de verstookte steenkool (en iedere kool is anders!), blijft het volgens Fyfe echter dweilen met de kraan open. Volgens hem moeten grote steenkoolverbranders de kool gedetailleerd geochemisch analyseren. Dan zijn er gerichte maatregelen mogelijk die de uitstoot van schadelijke stoffen kunnen voorkomen of sterk beperken. Gebeurt dat op een gestructureerde wijze, dan kan het gebruik van steenkool volgens Fyfe - en dat is een nogal opzienbarende conclusie - ook op het einde van de 21e eeuw plaatsvinden zonder dat de dan waarschijnlijk weer bijna verdubbelde wereldbevolking er onder lijdt. Uiteraard moeten ook de technieken voor de opslag van as en van het geproduceerde CO2 in snel tempo verder worden ontwikkeld. De mogelijkheden daartoe acht Fyfe ruimschoots aanwezig.

Referenties:
  • Fyfe, W.S., 1999. Clean energy for 10 billion humans in the 21st century: is it possible? International Journal of Coal Geology 40, p. 85-90.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel 'Beperkte kennis van samenstelling remt toepassing steenkool' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (29 januari 2000).


Copyright ę NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl