NGV-Geonieuws 150 artikel 946

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Juli 2008, jaargang 10 nr. 7 artikel 946

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 150! Op de huidige pagina is alleen artikel 946 te lezen.

<< Vorig artikel: 945 | Volgend artikel: 947 >>

946 Boring in Eocene inslagkrater onthult rekolonisatie door microorganismen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over het Inwendige van de Aarde !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Zoín 35,4 miljoen jaar geleden (Laat-Eoceen) sloeg wat nu de Amerikaanse staat Virginia is, een meteoriet (of komeet) in van ongeveer 2 km in doorsnede. Het gebied was destijds overigens bedekt door een zee van ongeveer 200 m diep. De inslag veroorzaakte een 35-40 km grote krater (met daaromheen een sterk verstoorde zone, zodat de hele structuur een doorsnede heeft van 85-90 km. De inslag is waarschijnlijk medeverantwoordelijk voor de huidige kustvorm (Chesapeake Bay). De inslagkrater is weliswaar begraven onder honderden meters jongere sedimenten, maar er is niettemin veel onderzoek aan gedaan, vooral seismisch. In 2007 is echter begonnen met een boorproject op ongeveer 9 km van het centrum van de krater, en daarvan zijn nu de resultaten bekend geworden.


3-D reconstructie van de inslagkrater in Chesapeake Bay

Bij de inslag verdampte het ingeslagen object. De daarbij vrijkomende hitte moet tot ruim 150 km in de omtrek duidelijk merkbaar zijn geweest. Hoewel het dus ging om een catastrofale gebeurtenis, waarbij de inslagkrater maar liefst zoín 7 km diep moet zijn geweest, is de doorsnede van de krater veel groter dan bij de inslag van een dergelijk object zou mogen worden verwacht. Een en ander wordt nu verklaard doordat de steile wanden van de inslagkrater niet stabiel waren (de bij de inslag vrijkomende schokgolven hebben het gesteente verbrokkeld zodat een breccie ontstond - en de hitte heeft een deel daarvan verglaasd), waardoor de oorspronkelijk 'slechtsí 20 km grote inslagkrater zich steeds verder verbreedde tot zijn huidige omvang. Bij dat afbrokkelingproces moet een diepgelegen holte zijn ontstaan, die uiteraard werd opgevuld met water uit de zee die destijds ter plaatse bestond. Die holte is nu aangeboord, en het blijkt dat het water daarin tweemaal zo zout is als gewoon zeewater. Hoe ver de met zulk zout water gevulde holte zich uitstrekt, is niet goed bekend, maar gevreesd wordt nu dat het zoute water kan binnendringen in lagen met zoet water wanneer daaruit te veel drinkwater wordt gewonnen.


De boring in de inslagkrater

Naast dat praktische resultaat van de boring is er echter ook een wetenschappelijk zeer interessante uitkomst. Het blijkt dat de binnenwanden van de krater, toen het water na de inslag eenmaal voldoende was afgekoeld, al gauw werd gerekoloniseerd door microorganismen die afkomstig waren van afbrokkelende stukken gesteente uit de kraterwand. Aanvankelijk moeten alle microorganismen namelijk zijn afgestorven, want de temperatuur van het water moet bij de inslag zeker 120 įC zijn geweest.


Boorkernen uit de inslagkrater, met door de inslag veroorzaakte breccies en deels verglaasd materiaal

De microben die de binnenzijde van de krater rekoloniseerden moeten daar een bijzondere leefomgeving hebben aangetroffen. Waar de omgeving zeer zout is, zijn ze niet terug te vinden, maar op andere plaatsen komen ze juist tien- tot honderdmaal zo vaak voor als elders in zee op dezelfde diepte. De onderzoekers menen dat de voortdurende aanvoer van nieuw voedsel door de afbrokkelende kraterwand daarvoor verantwoordelijk zou kunnen zijn.


Doorsnede door de inslagkrater

Deze bevinding zou ook gevolgen kunnen hebben voor het huidige onderzoek naar leven op Mars. Volgens deskundigen bewijst de rekolonisatie van de inslagkrater in Chesapeake Bay dat het zeer goed mogelijk is dat microben in de ondergrond van Mars een leefbare omgeving hebben gevonden, vooral omdat Mars in zijn vroege geschiedenis ook tal van zeeŽn heeft gekend waarin grote inslagen plaatsvonden.

Referenties:
  • Gohn, G.S., Koeberl, C., Miller, K.G., Reimold, W.U., Browning, J.V., Cockell, C.S., Horton Jr., J.W., Kenkmann, T., Kulpecz, A.A., Powars, D.S., Sanford, W.E. & Voytek, M.A., 2008. Deep drilling into the Chesapeake Bay impact structure. Science 320, p. 1740-1745.

Fotoís van de boring en de boorkern (gemaakt door D.S. Powars, USGS) welwillend ter beschikking gesteld door Greg Gohn, US Geological Survey, Reston, VA (Verenigde Staten van Amerika; twee overige figuren: C. Wylie Poag, United States Geological Survey.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl