NGV-Geonieuws 151 artikel 955

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


12 Augustus 2008, jaargang 10 nr. 8 artikel 955

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 151! Op de huidige pagina is alleen artikel 955 te lezen.

<< Vorig artikel: 954 | Volgend artikel: 956 >>

955 Vondst van cellulose in Permisch steenzout maakt speurtocht naar buitenaards leven gemakkelijker
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De vondst van uit cellulose bestaande vezels in steenzout uit het Perm betekent niet alleen dat er nieuwe mogelijkheden zijn om sporen van leven op andere hemellichamen te traceren, maar ook dat het oudste, herkenbare organische materiaal op aarde in ťťn klap met 200 miljoen jaar terug in de tijd wordt verschoven. Het oudste organische materiaal dat tot nu toe bekend was bestond uit fragmenten van eiwitten die werden aangetroffen in de botten van exemplaren van Tyrannosaurus rex van ca. 68 miljoen jaar oud (zie Geonieuws 571).

Cellulose is een taai, veerkrachtig materiaal dat het voornaamste bestanddeel vormt waaruit planten zijn opgebouwd. Het is dan ook een van de meest voorkomende organische stoffen op aarde, en naar schatting produceren planten (inclusief algen) en bacteriŽn jaarlijks zoín 100 miljard ton van dit materiaal. Onder de juiste condities blijkt cellulose lang aan ontbinding te kunnen ontkomen, en kennelijk biedt een zoutomgeving dergelijke condities.


Vezels uit het steenzout

Microvezels van cellulose zijn nu aangetroffen in Permisch zout van zoín 253 miljoen jaar oud. De vezels konden zowel uit het zout zelf als uit pekelinsluitsels in het zout worden geÔsoleerd en chemisch geanalyseerd. Het gaat overigens niet om het oudste cellulose dat ooit op aarde heeft bestaan, want cyanobacteriŽn (symbioses van blauwgroene algen en bacteriŽn) bestonden al ca. 2,8 miljard jaar geleden, en hebben ongetwijfeld ook cellulose gevormd (de eerste organismen die cellulose vormden hebben dat waarschijnlijk gedaan door polymerisatie van glucose). Tot nu toe waren echter nooit sporen van oud cellulose gevonden.


Vezels uit een pekelinsluitsel

Het zout waarin de cellulose werd aangetroffen bevindt zich op de zogeheten WIPP-site, een locatie nabij Carlsbad (in de Amerikaanse staat New Mexico), waar de Amerikaanse overheid een proef houdt met de opslag van radioactief afval in ruimten die op ca. 60 m diepte speciaal daarvoor in het steenzout zijn aangelegd. Vanwege onderzoek naar de veiligheid van de opslag wordt veel onderzoek uitgevoerd, en daartoe behoorde onderzoek van het zout en de pekelinsluitsels met een transmission electron microscope (TEM). Daarbij werden de vezels aangetroffen, die opmerkelijk intact bleken.


Onderzoeksleider Jack Griffith

De cellulosevezels hebben een doorsnede van ca. 5 nanometer, maar vormen vaak warrige strengen of zelfs 'mattení. Daarmee lijken de vezels niet alleen op modern cellulose, maar gedragen ze zich ook zo. Ze worden ook door dezelfde enzymen aangetast als modern cellulose.

De onderzoekers menen dat hun vondst het speuren naar (restanten van) leven op andere hemellichamen veel gemakkelijker kan maken, omdat het niet onwaarschijnlijk is dat eventueel vroeger leven ook daar cellulose in steenzout heeft achtergelaten. Daar komt bij dat cellulose veel beter bestand is tegen ioniserende straling dan DNA, waarnaar nu veelal wordt gezocht om buitenaards leven te traceren.(cellulose).

Referenties:
  • Griffith, J.D., Willcox, S., Powers, D.W., Nelson, R. & Baxter, B.K., 2008. Discovery of abundant cellulose microfibers encased in 250 Ma Permian halite: a macromolecular target in the search for life on other planets. Astrobiology 8, p. 215-228.

TEM-fotoís van de cellulosevezels: Jack Griffith (University of North Carolina; foto van Griffith: University of North Carolina.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl