NGV-Geonieuws 153 artikel 978

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


25 Oktober 2008, jaargang 10 nr. 10 artikel 978

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 153! Op de huidige pagina is alleen artikel 978 te lezen.

<< Vorig artikel: 977 | Volgend artikel: 979 >>

978 Microben verminderen erosie van bodem die onder ijs vandaan komt
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op de meeste plaatsen op aarde trekken landijskappen en gletsjers zich terug. De grond die dan te voorschijn komt is levenloos, maar onderzoek op grote hoogte in de Andes toont aan dat zelfs in dergelijke barre omstandigheden snel kolonisatie plaatsvindt door microorganismen die, op hun beurt, de bodem weer geschikt maken voor korstmossen, mossen en zelfs hogere planten. De snelheid en het gemak waarmee dit lijkt te gebeuren tonen aan dat zelfs extreem onherbergzame gebieden door levende organismen kunnen worden bevolkt, mits er in de omgeving (onder minder extreme omstandigheden) organismen voorkomen. Deze bevinding heeft volgens onderzoeksleider Steve Schmidt implicaties voor bijvoorbeeld de wijze waarop leven op Mars zich ooit kan hebben verspreid en ontwikkeld. Uiteraard geeft het onderzoek ook meer inzicht in de wijze waarop microorganismen reageren op locale en regionale temperatuurstijging.


Onderzoekster Elizabeth Costello aan de voet van de Puca-gletsjer

De onderzoekers vonden bij de op ca. 5000 m hoogte gelegen Puca-gletsjer, die per jaar ongeveer 20 m korter wordt, dat drie soorten cyanobacteria (een symbiose van microorganismen die energie onder meer ontlenen aan fotosynthese) de bodem binnen een jaar koloniseerden. De diverse microorganismen werden van elkaar onderscheiden met een nieuwe techniek waarmee DNA van de organismen kan worden vermenigvuldigd, zodat ze op soort gedetermineerd kunnen worden. Ze bleken deels afkomstig uit grond die door de gletsjer was meegevoerd, en deels werden ze door de wind aangevoerd in de vorm van sporen. Drie jaar later bleken er al 20 soorten bacteriŽn in de grond voor te komen, die gasvormige koolstof- en stikstofverbindingen uit de lucht als voedsel gebruikten. Door deze werkwijze, waarbij stikstof uit de lucht wordt omgezet in ammonia en nitraten die in de bodem terecht komen, nam binnen vijf jaar de opname van stikstof in de bodem honderdmaal toe.


De hoge toppen van de Andes bevatten zelfs in de tropen gletsjers.

Geologisch is deze snelle kolonisatie van groot belang, omdat hierdoor de bodemerosie wordt tegengegaan. Het bleek namelijk dat de microben de bodem stabiliseerden door hun draadvormige structuren te gebruiken om kleine bodemdeeltjes als het ware aan elkaar te weven. Bovendien scheiden de microben een plakkerig suiker af dat ook helpt om de bodemdeeltjes met elkaar verbonden te houden.


Cyanobacteria (blauwalgen) behoren tot de eerste organismen
die eerder door gletsjers bedekte gebieden komen bewonen.

Referenties:
  • Schmidt, S.K., Reed, S.C., Nemergut, D.R., Grandy, A.S., Cleveland, C.C., Weintraub, M.N., Hill, A.W., Costello, E.K., Meyer, A.F., Neff, J.C. & Martin, A.M., 2008. The earliest stages of ecosystem succession in high-elevation (5000 metres above sea level) recently deglaciated soils. Proceedings of the Royal Society B, doi:10.1098/rspb.2008.0808.

Foto van de Puca-gletsjer: Steve Schmidt, University of Colorado, Boulder, CO (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl