NGV-Geonieuws 153 artikel 979

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


26 Oktober 2008, jaargang 10 nr. 10 artikel 979

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 153! Op de huidige pagina is alleen artikel 979 te lezen.

<< Vorig artikel: 978 | Volgend artikel: 980 >>

979 Platina in aardkorst waarschijnlijk afkomstig uit de ruimte
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over het Inwendige van de Aarde !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op het Europese Congres voor Planetaire Wetenschap dat eind september werd gehouden op het Instituut voor Planetologie van de Westfaalse Wilhelm-Universiteit in Münster, heeft Gerhard Schmidt, een medewerker van de Universiteit van Mainz, een idee naar voren gebracht dat het beeld over de ontwikkeling van de aardkorst sterk kan veranderen. Hij meent namelijk dat sommige zeldzame metalen, in het bijzonder de sterk siderofiele elementen (dat zijn elementen die zich gemakkelijk aan vast of gesmolten ijzer binden), hun voorkomen in de aardkorst danken aan ijzer- en ijzerhoudende steenmeteorieten, die afkomstig zijn van een groot aantal asteroïden uit het vroege zonnestelsel.


Een ijzermeteoriet op het Mars-oppervlak, zoals
gefotografeerd door de Mars Exploration Rover ‘Opportunity’.
Foto NASA.

Schmidt heeft berekend dat ongeveer 160 metallische asteroïden met een doorsnede van zo’n 20 km voldoende zijn om de concentraties in de aardkorst van de sterk siderofiele elementen te verklaren. Tot die elementen behoren onder meer platina, goud, palladium, rhodium, rhutenium, iridium, osmium en rhenium. Schmidt onderzocht met enkele medewerkers de concentratie van deze elementen bij inslagkraters over de hele aarde, en vergeleek die met monsters die van soortgelijke plaatsen op de Maan naar de aarde zijn gebracht bij de Apollo ruimtereizen; ook vergeleek hij ze met meteorieten die uit de mantel en korst van Mars afkomstig zijn. Hij ontdekte dat die elementen opvallend gelijkmatig verspreid in de bovenste aardkorst voorkomen, en dat die concentraties (en hun onderlinge verhoudingen) sterk overeenkomen met die in meteorieten die afkomstig zijn van asteroïden zoals die - volgens theoretische modellen - in het gebied van Mercurius en Mars zijn ontstaan, maar waarvan op aarde nooit fragmenten zijn aangetroffen (tot nu toe zijn ongeveer 20 ijzermeteorieten en 20 steenmeteorieten bekend waarvan wordt aangenomen dat ze deel uitmaakten van de bolides die inslagkraters op aarde veroorzaakten; van 135 van de omstreeks 175 bekende inslagkraters op aarde zijn geen restanten van de ingeslagen hemellichamen bekend). Opvallend is dat meteorieten die afkomstig moeten zijn van de korst van Mars dezelfde verhoudingen tussen de siderofiele elementen hebben als de ijzer- en steenmeteorieten. Ook dat lijkt erop te wijzen dat de korst van Mars, net als die van de aarde, zijn siderofiele elementen dankt aan de 'regen’ van meteorieten.


Zo zou de metallische asteroïde Kleopatra
er op zijn reis door de ruimte kunnen uitzien
(tekening NASA)

De siderofiele elementen waren al aanwezig in de gaswolk waaruit de aarde ontstond, maar tijdens de vroegste ontwikkeling van de aarde (en Mars) zakten de siderofiele (en andere zware) elementen uit de steenmantel naar de ijzer- en nikkelrijke kern. Er bestaat ook nu nog steeds geen duidelijkheid of de siderofiele in enige mate in de aardmantel voorkomen, maar vrij algemeen wordt wel aangenomen dat een laag van materiaal rijk aan siderofiele elementen op de aardkern terechtkwam door de inslag van meteorieten kort nadat de aardkern was ontstaan, zo’n 20-30 miljoen jaar na de 'samenklontering’ van de planeet. Het wordt ook niet uitgesloten dat dat gebeurde door de botsing met een hemellichaam dat ruwweg de grootte van Mars moet hebben gehad, en waardoor de maan ontstond uit materiaal dat uit de aarde werd weggerukt.


Zo stelt men zich de inslag op Aarde voor waarbij materiaal uit de
Aarde werd losgerukt om zich vervolgens tot de maan samen te ballen
(tekening ESA)

Referenties:
  • Geen Referenties


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl