NGV-Geonieuws 154 artikel 985

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


12 November 2008, jaargang 10 nr. 11 artikel 985

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 154! Op de huidige pagina is alleen artikel 985 te lezen.

<< Vorig artikel: 984 | Volgend artikel: 986 >>

985 Mariene bioproductiviteit in geologisch verleden verkeerd geschat
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De organische resten van vroeger leven zijn in de loop van de geologische tijd vaak zo sterk veranderd dat ze niet of nauwelijks meer als zodanig te herkennen zijn. Het is daarom moeilijk om in het veld vast te stellen of koolstofverbindingen afkomstig zijn van organismen of dat het gaat om anorganisch materiaal. In het laboratorium kan dat onderscheid tegenwoordig wel gemaakt worden, en wel door de verhouding te meten tussen twee koolstofisotopen, C-12 en C-13. Planten (en ook de microorganismen uit een ver geologisch verleden) hebben een lichte voorkeur voor C-12. Omdat algen planten zijn, en omdat algen en microorganismen vrijwel altijd de belangrijkste 'leveranciersí van organisch materiaal in mariene afzettingen zijn, heeft de verhouding tussen de twee koolstofisotopen een belangrijke rol gespeeld bij het herkennen van organisch materiaal uit de zeer vroege aardgeschiedenis, en ook bij het bepalen van de bioproductiviteit in de vroegere oceanen.


De Bahamaís, een plezierig veldwerkgebied


Het Great Barrier Reef, ook niet onaardig
als veldwerkgebied


Het op deze wijze vaststellen van de mariene bioproductiviteit is goed mogelijk voor ruwweg de laatste 150 miljoen jaar. In oudere gesteenten is dat echter niet goed mogelijk. Ook mariene kalkgesteenten, die immers vrijwel alle direct of indirect door mariene organismen zijn opgebouwd, bevatten echter koolstofisotopen waarvan de verhouding mede afhangt van de bioproductiviteit. Geologen schatten daarom de oude bioproductiviteit vaak aan de hand van kalkstenen uit epicontinentale zeeŽn of van de kalkstenen waarop carbonaatplatforms in ondiepe zeeŽn zijn opgebouwd.


De Malediven, bedreigd door de zeespiegelstijging,
maar nog steeds een paradijselijk veldwerkgebied


Onderzoeker Peter Swart


Een van de problemen die hierbij optreedt is dat de koolstofcyclus op aarde hierbij een rol speelt. Daarover is weinig bekend, maar nu is door Peter Swart (Universiteit van Miami) een studie uitgevoerd naar de veranderingen in de verhouding tussen C-12 en C-13 gedurende de afgelopen 10 miljoen jaar. Hij deed dat voor de Atlantische Oceaan (voor de kust van de Bahamaís), de Indische Oceaan (Malediven) en de Stille Oceaan (Groot BarriŤre Rif). Uit zijn onderzoek bleek dat de isotopenverhouding in alle drie de oceanen op dezelfde manier veranderde in de tijd.

Ook bleek echter dat de veranderingen in de isotopenverhouding van de kalkstenen niet gelijk was aan de veranderingen die in de afgelopen 10 miljoen jaar wereldwijd zijn opgetreden (en die op andere wijze al eerder bekend waren geworden). Daarom moet worden geconcludeerd dat de isotopenverhouding in kalksteen geen juiste weergave vormen van de veranderingen die in de open oceanen zelf optraden als gevolg van bioproductiviteit. Er kunnen nog meer consequenties zijn: zo zal opnieuw moeten worden gekeken in hoeverre de oceaan (al dan niet in de vorm van kalksteen) op zijn juiste wijze is ingeschat als 'sinkí voor CO2, en ook rijst de vraag of de eerdere ideeŽn over de vroegere fluctuaties in de atmosferische CO2-concentratie niet moeten worden herzien.

Referenties:
  • Swart, P.K., 2008. Global synchronous changes in the carbon isotopic composition of carbonate sediments unrelated to changes in the global carbon cycle. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 105, p. 13741-13745.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl