NGV-Geonieuws 155 artikel 992

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


2 December 2008, jaargang 10 nr. 12 artikel 992

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 155! Op de huidige pagina is alleen artikel 992 te lezen.

<< Vorig artikel: 991 | Volgend artikel: 993 >>

992 Oplosbaarheid CO2 verklaart verband tussen klimaat en aardmagnetisch veld
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Geofysica ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Er wordt al jaren verondersteld dat er een verband bestaat tussen de sterkte van het aardmagnetisch veld en het wereldwijde klimaat. Er was tot nu toe echter geen enkel mechanisme dat zo'n verband zou kunnen verklaren. Onderzoekers van de Ludwig-Maximilians-Universität in München hebben nu echter een mechanisme ontdekt dat zo'n verband zou kunnen bewerkstelligen. Ze namen waar dat zeewater minder CO2 kan opnemen naarmate het aardmagnetisch veld zwakker is (en het veld wordt al jarenlang steeds zwakker). Dit betekent dat de oceaan mogelijk al jarenlang meer CO2 naar de atmosfeer afgeeft dan het zelf opneemt. Daarmee neemt de concentratie van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer dus extra hard toe. Het gaat waarschijnlijk om veel geringere hoeveelheden dan voor de verbranding van fossiele brandstoffen op de atmosfeer worden geloosd, maar het lijkt goed mogelijk dat het om hoeveelheden gaat die de - ook zeer grote - uitstoot door vulkanen overtreffen. In hoeverre dat resulteert in een meetbare verhoging van de temperatuur is vooralsnog onduidelijk, maar het lijkt wel een factor waarmee klimaatmodellen rekening moeten houden.


Een van de laboratoria waar het onderzoek
werd uitgevoerd


Gebruikte meetapparatuur


Het verband tussen klimaat en aardmagnetisch veld werd allang verondersteld op basis van geo/archeologische studies. Daaruit blijkt onder meer dat abrupte toenames van het aardmagnetisch veld in de laatste 4000 jaar voor Christus samenvallen met snelle temperatuurdalingen. Ook sinds 700 na Christus treden vergelijkbare correlaties op. De voortdurende afname van het aardmagnetisch veld sinds de metingen 150 jaar geleden begonnen, verbaast dan ook weinig van de betrokken onderzoekers, maar men durfde nauwelijks van een oorzakelijk verband te spreken omdat er geen verklarend mechanisme bekend was. Dat is er nu dus wel.


Onderzoeksleider Alexander Pazur

In privécorrrespondentie wijst Winklhofer erop dat bij het onderzoek ook een duidelijk verband is gevonden tussen de veldsterkte en de viscositeit van zeewater. Dat is in deze context van belang omdat viscositeit de cohesie weerspiegelt tussen de moleculen van het oplosmiddel, en deze cohesie speelt op zijn beurt weer een rol bij de oplosbaarheid van gassen. Overigens wijzen uitgevoerde experimenten erop dat een en ander niet opgaat als er geen ionen in de oplossing aanwezig zijn. Zeewater zit vol ionen, en het is mogelijk dat het werkelijke effect van variaties in het aardmagnetisch veld op de oplosbaarheid van CO2 iets minder groot is dan de uitgevoerde experimenten aangeven.

Verder wijst Winklhofer erop dat er niets bekend is over de mogelijke afhankelijkheid dat het effect van het aardmagnetisch veld op de oplosbaarheid van CO2 in zeewater kan ondervinden van variaties in hydrostatische druk en temperatuur. Er blijft dus ook nu nog heel wat uit te zoeken.

Referenties:
  • Pazur, A. & Winklhofer, M., 2008. Magnetic effect on CO2 solubility in seawater: a possible link between geomagnetic field variations and climate. Geophysical Research Letters 35 (16), L16710, doi: 10.1029/2008GL034288.

Foto’s welwillend ter beschikking gesteld door Alexander Pazur, Department of Biology I, Ludwig-Maximilians-Universität München (Duitsland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl